Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürü Prof. Dr. Lokman Aslan, yerkürenin oluşumundan bu yana canlıların kendi ekosistemleri içinde yaşadığını, insanoğlunun ise zamanla bu dengeye müdahale etmeye başladığını ifade etti. Aslan, "Yaban hayatı dediğimiz şey, insan eli değmemiş, kendi döngüsü içinde yaşayan bir sistemdir" diyerek, hayvanların doğada iklimi, tehlikeyi ve gıda dengesini sezerek kendi tedbirlerini alabildiğini vurguladı.
Yolların açılması, ağaçların kesilmesi, sulak alanların yok edilmesi ve arıtılmadan doğaya bırakılan atıkların ekosistemi geri dönülmez şekilde bozduğunu belirten Aslan, "Ne kadar yardım ederseniz edin, eğer doğayı tahrip ediyorsanız orada sağlıklı bir habitat oluşturamazsınız" ifadelerini kullandı.
Yaban hayvanlarının beslenmesi veya nakledilmesi gibi konuların bireysel merhametle değil, bilimsel ve kurumsal kararlarla yapılması gerektiğinin altını çizen Aslan, Türkiye’de bu süreci yönetecek yasal altyapının ve kurumların hazır olduğunu belirtti. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün, bilimsel kurullarla birlikte muhtemel krizleri yönettiğini kaydetti.
Çöplerin kontrolsüz bırakılması ve hazır gıdaya ulaşan yaban hayvanlarının insanla temas etmeye başlamasının biyogüvenlik açısından ciddi bir risk oluşturduğunu ifade eden Aslan, "Tilkinin, ayının, çakalın şehir merkezine yaklaşması, doğal bariyerlerin ortadan kalktığını gösterir" dedi.
Kırsal alanların boşalmasıyla birlikte hayvancılığın azalmasının, yaban hayvanlarının doğal besin zincirini de zayıflattığını söyleyen Aslan, bu durumun yaban hayvanlarını yerleşim alanlarına yönelttiğini belirtti. Aslan, "Biyolojik düşman kalmadı, doğal gıda azaldı. Bu da yaban hayvanlarını şehre yaklaştırdı" diye konuştu.
Gerekli önlemler alınmazsa zoonoz hastalıkların önümüzdeki yıllarda büyük bir tehdit hâline geleceğini vurgulayan Aslan; Covid-19, kuş gribi ve domuz gribi gibi salgınların farklı isimlerle devam edebileceğini ifade etti. Yaban hayvanlarının bilinçsiz şekilde beslenmesinin onları avlanmaktan uzaklaştırdığını ve saldırgan davranışlara yol açabildiğini de dile getiren Aslan, Nemrut Krater Gölü çevresinde yaşanan ayı saldırılarını örnek gösterdi.
Çaldıran-Tendürek hattında çöplüklerin yaban hayvanlarını karayollarına çektiğini anlatan Aslan, çöplüklerin yerinin değiştirilmesiyle hem hayvan ölümlerinin hem de trafik kazalarının ciddi oranda azaldığını söyledi. Vatandaşların iyi niyetle yaptığı beslemelerin tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini de belirtti.
Mevcut şartlarda yaban hayvanlarının doğal ortamlarında yeterli gıdaya sahip olduğunu vurgulayan Aslan, bireysel besleme girişimlerinin hem hastalık taşınmasına hem de genetik ve davranışsal bozulmalara yol açtığını söyledi. Nemrut Krater Gölü’ndeki bazı ayıların, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile işbirliği içinde bilimsel yöntemlerle başka habitatlara nakledildiğini aktardı.
Konuşmasının sonunda çevre temizliğinin yalnızca çöp atmamakla sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Lokman Aslan, sulak alanların korunması ve doğal yapıya müdahale edilmemesi gerektiğini ifade etti. Aslan, "Yaban hayatı, çiftlik hayvanları ve insan sağlığı bir bütündür. Bu denge korunursa sağlıklı gıda, huzurlu toplum ve sürdürülebilir bir gelecek mümkün olur" dedi.
