Yüzyıllık Defterdeki Sürpriz Keşif
Munzur Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. İlyas Kayaokay'ın şahsi kütüphanesindeki özel bir defter, edebiyat dünyası için büyük bir sürpriz barındırıyordu. Şam'daki Fransız Lazarist Koleji'ne ait olduğu belirlenen bu defterde, 14. yüzyılın büyük mutasavvıf şairi Nesimi'ye ait bugüne kadar hiç bilinmeyen şiirler tespit edildi. 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başlarında istinsah edildiği düşünülen yazma, toplam 172 gazel içeriyor.
Karşılaştırmalı İncelemenin Sonuçları
Doç. Dr. İlyas Kayaokay yaptığı detaylı incelemede, defterdeki 172 gazeli Türkiye ve Azerbaycan'daki tüm mevcut Nesimi Divanı neşirleriyle karşılaştırdı. Bu manzumelerden 23'ünün Hüseyin Ayan'ın hazırladığı Türkçe Divan neşrinde yer almadığı belirlendi. Bu 23 şiirden 17'sinin ise Azerbaycan sahasındaki çeşitli divan neşirlerinde veya şiir mecmualarında kayıtlı olduğu anlaşıldı.
İlk Kez Gün Yüzüne Çıkan Altı Gazel
Yapılan titiz çalışmanın en çarpıcı sonucu ise altı gazelin Türkiye ve Azerbaycan'da yayımlanan hiçbir divan neşrinde veya şiir mecmuasında kayıtlı olmamasıydı. Kayaokay, "Bu altı gazel, ilk defa Lazarist defteri aracılığıyla tespit edilmiştir ki bu çok kıymetli, dikkate değer bir nüshadır" diyerek keşfin önemini vurguladı.
Misyoner Defterindeki Edebi İlgi
Nüshanın bir misyoner koleji defterinde bulunması, araştırmacıları düşündüren bir başka nokta oldu. Kayaokay, "Bu yazmanın çok özel bir Lazarist kolej defterinde kayıtlı olması, istinsahın hangi saikle gerçekleştirildiği sorusunu da gündeme getirmektedir" ifadelerini kullandı. Bu durumun, Osmanlı coğrafyasında faaliyet gösteren misyoner kurumların edebî ve kültürel metinlere olan ilgisini göstermesi bakımından ayrıca değerli olduğunu belirtti.
Nesimi Divanı İçin Yeni Bir Temel
Mutasavvıf şairlerin divanlarının her zaman problemli bir yapı arz ettiğini hatırlatan Kayaokay, Nesimi'nin Türkçe Divanı'nın da yüzlerce nüshası bulunan ve tenkitli bir metin oluşturmayı güçleştiren bir eser olduğunu söyledi. Bu yeni keşfedilen kıymetli Lazarist nüshasının, divanın tenkidli metninin yeniden kurulması sürecine önemli bir katkı sağlayacağını ve bu yıl bir makale ile ilim alemine detaylarıyla duyurulacağını açıkladı.
