Barınma Krizinin Yakıcı Yüzü
İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZPA'nın "Mercek İzmir" araştırmaları kapsamında hazırladığı rapor, ekonomik krizin kentteki en yakıcı yüzünün barınma olduğunu ortaya koydu. İzmir, konut harcamalarında İstanbul'un ardından Türkiye'nin en pahalı ikinci ili olurken, bazı ilçelerde kiralar son yedi yılda 20 katın üzerine çıktı.
Kapsamlı Bir Politika Notu
İzmir Planlama Ajansı (İZPA) uzman ekipleri, "Mercek İzmir – İyi Olma Hali: İzmir’de Barınma Hakkı Politika Notu" başlığıyla kapsamlı bir rapor hazırladı. Raporda, doğayı gözeten, güvenli ve dayanışmacı bir İzmir için güçlü bir zemin hazırlanmasının önemine dikkat çekildi.
İyi Olma Halinin Merkezi
Çalışmada, barınmanın iyi olma halinin en belirleyici bileşenlerinden biri olduğu vurgulandı. Barınma, yalnızca bir konutta yaşamak değil; erişilebilir, uygun fiyatlı, kapsayıcı, dayanıklı ve nitelikli bir yaşam alanı olarak ele alındı. Konutun bulunduğu çevre ve sosyal donatılara erişim de bu hakkın ayrılmaz parçası olarak ifade edildi.
Konut Harcamalarında İkinci Sırada
Raporda, uygun fiyatlı barınma için kira bütçesinin hane gelirinin yüzde 30'unu aşmaması gerektiği belirtildi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, konut harcamalarında İzmir 143,9'luk endeksle İstanbul'un (147,3) ardından ikinci sırada yer aldı. Aydın, Denizli, Muğla 122,7'lik endeksle üçüncülüğü paylaştı.
Kiralar Kriterin İki Katına Çıktı
Barınma giderlerinin İzmir'de yaşam maliyetini belirleyen başlıca unsur haline geldiği ortaya konuldu. Dört kişilik bir hanenin kira için ayırabileceği azami tutar 13 bin 262 TL iken, İzmir'in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirası 25 bin 820 TL'ye ulaştı. Bu, uygun fiyat kriterinin yaklaşık iki katı anlamına geliyor.
Baş Döndüren Artış Oranları
2018-2025 yılları arasında 100 metrekarelik konut kiralarındaki değişim analiz edildi. Buna göre Narlıdere'de kiralar 23 kat, Güzelbahçe'de 21 kat, Karşıyaka ve Balçova'da ise 20 kat arttı. Mevcut gelir düzeylerinin, asgari ücretli ve sabit gelirli haneler için barınma hakkına erişimi fiilen zorlaştırdığı tespit edildi.
